Borowina – Czarne złoto

„Czarne złoto”, taki przydomek otrzymała borowina (torf) na Pomorzu. Najsłynniejsza borowina znajduje się w Kołobrzegu. O właściwościach terapeutycznych kołobrzeskiej borowiny przekazywano z pokolenia na pokolenie . To tu, w Kołobrzegu stosowanie zabiegów borowinowych rozpoczęto w 1882 roku, kiedy to dr Herman Hirschfeld przebadał tutejszy torf i wprowadził go do celów leczniczych.

Powierzchnia złoża wynosi około 100 ha, średnia miąższość 3,65 m, a zasoby eksploatacyjne około 3.000.000 m3. Boro-wina należy do surowców nieodnawialnych, szacuje się jednak, że surowca tego starczy na około 200 lat.
Zabiegi borowinowe należą do zabiegów fizykalnych cieplnych, czyli oddziaływujemy na ciało temperaturą wyższą niż temperatura naszego ciała. Podczas przegrzania dochodzi do przekrwienia głęboko położonych tkanek, mięśni, stawów, w wyniku czego zwiększa się przemiana materii.

Dzięki przegrzaniu organizmu dochodzi do spadku napięcia tkanek i ogólnego rozluźniania. Zabiegi takie pomagają przy różnego rodzaju bólach pourazowych i reumatycznych. Ponad to sam skład chemiczny borowiny, czyli bogactwo soli mineralnych sprawia, że zabiegi te wspaniale pielęgnują skórę.

Skład borowin to składniki organiczne takie jak bituminy, pektyny, celuloza i hemi- celuloza oraz kwasy huminowe. Związki te działają przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo. Wpływają stymulująco na przemianę materii, dotleniają tkanki. Borowiny to także bogactwo substancji czynnych biologicznie jak enzymy, antybiotyki oraz niewielkie ilości substancji typu hormonalnego. Borowiny bogate są w sole minerale tj. siarczany magnezu, potasu, glinu, sodu, związki żelaza, krzemu i wapnia, które są niezbędne naszemu organizmowi do prawidłowej pracy. Dzięki właściwym ilościom soli mineralnych poprawnie funkcjonują wszystkie układy wewnętrzne naszego ciała.

Borowinę wykorzystuje się głównie do kąpieli borowinowych. Dzięki zastosowaniu kąpieli borowinowej dochodzi do powolnego i całościowego przegrzania ciała. Dzięki temu nie odczuwa się nagłego wzrostu ciepłoty, lecz miłe i relaksujące ciepło, które ma za zadanie poprawić krążenie krwi tak, aby usunąć produkty przemiany materii z tkanek i jednocześnie je odżywić i dotlenić. Dochodzi do wzmożonej produkcji potu, co dodatkowo oczyszcza organizm. Przegrzana skóra oczyszcza się i łatwiej wchłania substancje odżywcze z borowiny. Kąpiel borowinowa polecana jest po wysiłku fizycznym, gdyż dzięki przyśpieszonej przemianie materii organizm łatwiej usuwa metabolity wysiłkowe, a dzięki działaniu przeciwzapalnemu borowiny nie dochodzi do powstawania bolesnych zakwasów w mięśniach. Kąpiel borowinowa polecana jest po treningach i ćwiczeniach.

Borowina zalecana jest:
• w zabiegach pielęgnacyjnych ciała
• w zabiegach antycellulitowych
• przy nieżycie żołądka
• przy urazach narządów ruchu
• przy chorobach reumatycznych
• przy chorobach zwyrodnieniowych.

W Zakładach Przyrodoleczniczych na bazie borowiny wykonywane są zbiegi:
• kąpiele całkowite i częściowe,
• kąpiele w zawiesinie,
• tampony,
• okłady,
• zawijania całkowite i częściowe,
• fasony borowinowe,
• brodzenie,
• gniecenie rękami,
• jonoforeza,
• fonoforeza.

Do zabiegów borowina mieszana jest z odpowiednią ilością wody i podgrzewana do temperatury 42-46 st. C (przy zabiegach miejscowych, w których papka borowinowa musi być gęstsza), natomiast temperatura mniej gęstej papki używanej do borowinowych kąpieli całkowitych powinna mieścić się w granicach 40-42 st. C. Należy dodać, że temperaturę borowiny rzędu 40-42 st.C odczuwa się tak jak temperaturę wody około 37 st. C. Jest to spowodowane tym, że warstwa borowiny przylegająca bezpośrednio do skóry, oddając jej ciepło, szybko osiąga temperaturę skóry, po czym bardzo powoli uzyskuje kolejne porcje ciepła przez przewodnictwo od cząsteczek następnych warstw, które oczywiście nie zmieniają swego położenia.

Działanie lecznicze zabiegów borowinowych polega na sorpcji w kontakcie papki zabiegowej ze skórą, w połączeniu z działaniem ciepła. Wywołuje to czynne przekrwienie, wzmożenie przemiany materii, zwiększenie sił obronnych ustroju. Przegrzanie tkanek powoduje równocześnie zwiększone pocenie się organizmu. Z potem wydalają się różne substancje, takie jak: sole, tłuszcze, cholesterol, kwas moczowy i mlekowy. Właściwości sorpcyjne borowiny zwiększają wydalanie tych substancji z organizmu przez skórę.

Leczenie borowiną wskazane jest min. przy chorobach reumatycznych, zwyrodnieniowych układu ruchu, chorobach nerwów obwodowych, chorobach kobiecych.

Kąpiele borowinowe są jednak niebezpieczne dla osób chorych na serce oraz dla chorych z zespołem ortostatycznym. Podczas takiego zabiegu, przede wszystkim u chorych z uszkodzeniem mięśnia sercowego, występują zmiany w EKG, zmniejsza się również przyspieszenie tętna.

Pomimo coraz nowocześniejszej medycyny uzdrowiskowej surowce naturalne są głównym elementem leczenia uzdrowiskowego. Niektóre zabiegi borowinowe (zabiegi miejscowe, kosmetyczne) można również stosować w warunkach domowych. Należy jednak pamiętać, że do stosowania zabiegów z borowiny są również przeciwwskazania takie jak nadciśnienie, ciąża, choroby układu sercowo – naczyniowego, ostre choroby zapalne, gorączka, gruźlica, choroby nowotworowe. Borowiny nie należy nakładać na uszkodzoną skórę.

Przygotowała Agata Haraj
źródło: Kołobrzeskie Wiadomości